حمله به هویت تاریخی و ملی؛ ساختمان ژاندارمری تهران
ساختمان سابق ژاندارمری کل کشور، یکی از برجستهترین آثار تاریخی شهر تهران بود. این بنا در خیابان کارگر جنوبی، محله امیرآباد در حوالی میدان انقلاب در مرکز تهران قرار داشت. قدمت این بنای تاریخی به اواخر دوران سلطنت قاجاریه برمیگشت؛ در این مقطع زمانی، نهادهای مدرن امنیتی و انتظامی وارد ایران شدند و ساخت این بنا نیز در همین راستا آغاز میشود. این بنا در دوران سلطنت پهلوی نیز جزو مراکز امنیتی و پلیسی ایران بود.
ساختمان ژاندارمری به دلیل قدمت تاریخی، سبک معماری و جایگاه مهم در تحولات و رویدادهای تاریخ معاصر ایران، جزو آثار مهم تاریخی و ملی به شمار میرفت؛ سندی زنده که پیشینه شکلگیری نهادهای مدرن اداری و عمومی در ایران را نشان میداد. بنایی نوستالژیک که در میان اماکن متعدد مرکز تهران، تصویر خاصی داشت و یکی از نمادهای شهر بود.
تصویری قدیمی از ساختمان ژاندارمری در خیابان سی متری (کارگر جنوبی فعلی)، مرکز تهران
در اسفند 1404، خیابان کارگر جنوبی هدف حملات هوایی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت و بنای نوستالژیک و تاریخی ساختمان ژاندارمری به طور کامل تخریب شد؛ در حالیکه قوانین و مقررات بینالمللی همچون کنوانسیون لاهه 1954 (1) و پروتکل الحاقی آن، پروتکلهای الحاقی کنوانسیونهای چهارگانه ژنو (2) و مجموعه قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه عرفی (3) بر حمایت از میراث فرهنگی و آثار تاریخی در مخاصمات مسلحانه تاکید دارند.
در قوانین بینالمللی ذکر شده است، تنها ضرورتهای نظامی و فعالیت نظامی در این مکانها میتواند حمله را توجیه کند. استدلال شده است، یک مرکز پلیس هدف حمله بوده است و با این ادعا برخی درصدد توجیه تخریب ساختمان میباشند. این در حالی است که نیروهای پلیس، در شرایطی که به خدمات عمومی و حفظ نظم و امنیت مشغول هستند، هدف مشروع به حساب نمیآیند و رزمنده محسوب نمیشوند. درنتیجه براساس اصل تفکیک، حمله به ایشان غیرقانونی است. از اینرو تخریب این بنا، براساس موارد استثنائی فوق نیز توجیهپذیر نیست.
ویدیویی که قابل ملاحظه میباشد، وضعیت این بنا را در اوایل مرداد ماه امسال نشان میدهد؛ به دلیل شدت حمله، هیچ اثری از بنا باقی نماند و بیلهای مکانیکی به ناچار، آوار باقی مانده را پاکسازی کردند.
تصویری از ساختمان پس از حمله در جنگ چهل روزه (خبرگزاری ایلنا)
- Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict. The Hague, 14 May 1954, https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/hague-conv-1954/article-1a?activeTab=
- Additional Protocol to the Geneva Conventions of 12 August 1949, https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/api-1977/article-53.
- Customary rules of international humanitarian law, https://ihl-databases.icrc.org/en/customary-ihl/v1/rule38#Fn_6C052F02_00002.